// Budownictwo
 

Planowanie od podstaw

Każdy, kto chociaż raz miał do czynienia z budową domu, śmiało przyzna, że nie jest to tania inwestycja. Niestety, wszyscy inwestorzy, muszą liczyć się z dużymi kosztami związanymi z wzniesieniem, wykończeniem budynku, oraz wszelkimi pozostałymi formalnościami. Najważniejszym krokiem dla przyszłego inwestora, który to krok może zaowocować znacznym obniżeniem kosztów całego przedsięwzięcia budowlanego, jest oczywiście etap projektowania. Projekt jest to bowiem dokument, od którego zależy całe późniejsze powodzenie inwestycji i wszystkie jej aspekty, które są w nim zawarte. Wybierając projekt odpowiadający naszym wymaganiom musimy wziąć pod uwagę najlepsze dla nas rozwiązanie architektoniczne przy jednoczesnym ciekawym wyglądzie, funkcjonalności i energooszczędności, która ma kluczowe znaczenie dla wysokości późniejszych rachunków za ogrzewanie budynku. Wśród natłoku tysięcy dostępnych na rynku projektów ciężko zdecydować się na ten, który będzie dla nas odpowiedni jednocześnie zapewniając nam oszczędności na przyszłość. Niejednokrotnie jesteśmy ograniczeni finansowo, na skutek czego znacznie zawęża się pole naszych możliwości. Pamiętajmy jednak, aby w miarę naszych możliwości wybrać projekt jak najbardziej ekonomiczny w utrzymaniu. Musimy zdawać sobie sprawę, że często droższa inwestycja równa się tańszemu utrzymaniu, a sami wiemy najlepiej, że późniejsze utrzymanie budynku jest sprawą wartą uwagi. Zadbajmy więc o nasze finanse na przyszłość, wydając na budowę paręset złotych więcej niż planowaliśmy. Nie kupujmy pochopnie i przemyślmy dobrze dopasowanie projektu domu mieszkalnego do naszych rzeczywistych potrzeb.

Zasada dobrego sąsiedztwa

Podczas budowy nie zawsze obowiązuje nas miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ale nie oznacza to braku formalności. Zabudowa wymaga wówczas uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, którą otrzymać można pod warunkiem dostosowania cech i parametrów nowej zabudowy do zabudowy sąsiedniej. Głównym założeniem tej zasady, nazywanej zasadą dobrego sąsiedztwa, jest zapewnienie ładu architektonicznego danego terenu. Z punktu widzenia inwestora jest to zazwyczaj duże ograniczenie w czasie budowy, ponieważ na stosunkowo niewielkich działkach budowlanych mamy wówczas niewielkie pole manewru. Ważne jest bowiem zachowanie odpowiednio dużych odległości od ogrodzeń, zabudów i innych. Niestety nie da się uniknąć dostosowania do takich wymogów, ponieważ zasada dobrego sąsiedztwa ma swój formalny zapis w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ten przepis traktuje o tym, że niezbędnym warunkiem do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy jest właśnie spełnienie kryteriów zasady dobrego sąsiedztwa. Można ująć to w prostszy sposób. Każdy inwestor jest zobowiązany przed przystąpieniem do budowy określonego obiektu mieszkalnego dostosować odpowiednio zabudowę podczas planowania, poprzez określone jej funkcje i parametry, na podstawie charakterystyki działek sąsiednich. Wobec tego przepisu żaden inwestor nie ma pełnej swobody w planowaniu przestrzennym swojej inwestycji, ponieważ musi liczyć się z właścicielami sąsiadujących nieruchomości. Ciekawy może się okazać fakt, że jako „działki sąsiednie” uznaje się nie tylko tereny graniczące bezpośrednio z działką budowlaną, ale również wszystkie inne znajdujące się na obszarze tworzącym całość urbanistyczną.

Energooszczędna przestrzeń mieszkalna

Domy pasywne zyskują swoją energooszczędność poprzez wiele elementów składowych mających wpływ na zminimalizowanie strat ciepła i zastosowanie różnorodnych innowacyjnych technologii. Przede wszystkim najważniejsze jest ograniczenie uatrakcyjnień architektonicznych, czyli budowanie domów zwartych i jednolitych usytuowanych na odpowiedniej działce wybranej pod zabudowę. Bardzo istotne jest również odpowiednie projektowanie pomieszczeń mieszkalnych, które również mają znaczący wpływ na zatrzymywanie ciepła wewnątrz domu. Po pierwsze warto zadbać o usytuowanie w miarę dużych powierzchni przeszklonych od strony południowej. Można zainwestować również w ogród zimowy, który nawet nie będąc ogrzewanym stanowi rodzaj buforu termicznego osłaniającego przed wiatrem i chłodem. Pokoje powinny być oddzielone od północnej strony domu pomieszczeniami gospodarczymi, garderobami lub pralniami, w których niepotrzebne są najwyższe temperatury, ponieważ wystarczający jest przedział 12–15°C. Z kolei najchłodniejsze miejsca w każdym domu, do których można zaliczyć magazyny, składziki lub garaże, gdzie wystarczają temperatury rzędu 4–8°C, powinny być najdalej wysunięcie na północ. Dzięki takiemu projektowaniu domu powstaną wyraźne i zróżnicowane strefy termiczne. Istotne, aby różnica temperatur pomiędzy tymi strefami nie była wyższa niż 8ºC, co jest łatwe do uzyskania. Takie projektowanie domu mieszkalnego pozwala na bardzo małe straty energii cieplnej pomiędzy pomieszczeniami, szczególnie w okresie zimowym. Zmniejszenie wydatków na ogrzewanie domu może zmniejszyć się o kilka procent, co w połączeniu z innymi technologiami energooszczędnymi daje widoczne efekty.

Zwarta bryła budynku

Dyskusja na temat energooszczędności innowacyjnych domów nadal się toczy. Eksperci zgodnie przyznają, że najważniejszym elementem, który ma duże znaczenie w minimalizowaniu kosztów eksploatacyjnych każdego budynku to jego zwarta i jednolita bryła. Przy projektowaniu domów pasywnych ważne jest komponowanie właśnie zwartych i stosunkowo dużych budynków. Niezwykle istotne jest uzyskanie jak najmniejszego stosunku powierzchni przegród zewnętrznych, w tym podłogi na gruncie, do kubatury ogrzewanej części budynku. Dodatkowo warto pamiętać, że im większy budynek, tym większa bezwładność cieplna domu, a tym samym większe oszczędności poprzez mniejsze straty ciepła. Słuszność tych teorii można zrozumieć na prostym przykładzie dużego i małego słoika. Jeśli gorącą wodę wlejemy do małego słoika i w tym samym momencie do tego o większym gabarycie, to wystygnie ona szybciej w pojemniku mniejszej wielkości. Większy słoik ma znacznie lepszą bezwładność cieplną, która ma niezwykle istotne znaczenie w przypadku przeniesienia tej teorii do budownictwa. Warto zaznaczyć, że w przypadku zwartej bryły mowa jest o oszczędnościach rzędu kilku procent standardowych kosztów ogrzewania. Dla wielu inwestorów takie oszczędności okazują się niewystarczające do rezygnacji z bardziej atrakcyjnego wyglądu domu i świadomie godzą się na odstępstwo od tej reguły. Jednak jest ona istotna nie bez powodu, ponieważ zwarta bryła budynku pozwala na lepsze zastosowanie innych technologii energooszczędnych, które umożliwiają znaczne obniżenie kosztów. W tym wypadku warto zastosować się do tej zasady, ponieważ samodzielnie nie oznacza dużych zysków, ale w połączeniu z innymi elementami może dać zaskakujące efekty.

Znaczenie działki w energooszczędnym budownictwie

Energooszczędność w budownictwie stała się współcześnie bardzo popularna głównie ze względu na jej znaczenie w rzeczywistym i realnym obniżaniu kosztów eksploatacyjnych domu mieszkalnego. Jeśli mamy zamiar wybudować dom pasywny, który będzie zarabiał na swoje utrzymanie poprzez oszczędności musimy zapoznać się dokładnie z tematem i zabrać się do energooszczędnego budowania od samego początku. Niewiele osób zdaje sobie sprawę z faktu, że ogromne znaczenie w całym procesie ma wybór odpowiedniej działki pod zabudowę, bowiem na niedopasowanym terenie znacznie utrudnione jest projektowanie domu energooszczędnego. Najważniejszą zasadą, która powinna towarzyszyć podczas wybierania miejsca budowy jest szerokość działki, która nie powinna schodzić poniżej 25 metrów. Jest to istotne ze względu na możliwość spełnienia fundamentalnego warunku energooszczędności, czyli zbudowanie zwartej bryły budynku. Istotne jest również, aby wjazd na posesję znajdował się od strony północnej lub wschodniej i był w miarę możliwości płaski. Moda na karczowanie działek przed zabudową nie sprawdza się w przypadku domów pasywnych. Bardzo ważną bowiem sprawą jest zacienianie domu w lecie, które mogą zapewnić jedynie wysokie liściaste drzewa. Energooszczędność zakłada precyzyjne zorientowanie budynku względem stron świata, dlatego warto dobrze przyjrzeć się wszystkim parametrom działki. Standardowe odchylenie od założonych osi o 30°, które występuje w projektach katalogowych, jest niedopuszczalne w projektowaniu domu pasywnego. Działka ma w całym procesie budowy domu tego typu ogromne znaczenie, dlatego musimy dobrze przygotować się do wyboru odpowiedniego umiejscowienia naszego przyszłego domu.

Kompleksowe działania energooszczędne

Wbrew pozorom energooszczędne budownictwo nie jest sprawą prostą do wykonania, chociaż wydaje się, że wystarczy tylko zastosowanie się do kilku rad i możemy liczyć na efekty. Niestety, aby efekty były rzeczywiście zauważalne i odczuwalne musimy zabrać się do sprawy kompleksowo i od podstaw. Błędnym jest myślenie, że każdy istniejący już budynek da się przerobić na dom energooszczędny. Wielu inwestorów wychodzi z założenia, że wystarczy zwiększenie grubości izolacji termicznej w ścianach oraz dachu i zamontowanie dostosowany do oszczędności energii okien. Bez wątpienia takie działania mogą poprawić termoizolacyjność wybranych przegród zewnętrznych, ale domu raczej nie możemy wtedy nazwać energooszczędnym. W tym przypadku wątpliwe, aby rachunki za ogrzewanie znacząco zmalały. Jeśli chcemy wybudować dom pasywny, musimy bliżej zapoznać się z tematem energooszczędności, ponieważ bez specjalistycznej wiedzy możemy narazić się na utratę pieniędzy na niewarte zachodu rozwiązania. Wiele gotowych projektów sygnowanych jako energooszczędne nie spełnia podstawowych standardów domów energooszczędnych, na przykład zakładając niedopuszczalne w domach pasywnych funkcjonowanie wentylacji grawitacyjnej. Należy pamiętać, że tylko zastosowanie wszystkich innowacyjnych technologii oszczędnościowych może dać zadowalające i rzeczywiście widoczne efekty oraz znacząco zmniejszyć koszty ocieplania budynku. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że nawet usytuowanie i odpowiedni dobór działki budowlanej ma duże znaczenie w energooszczędności, ponieważ dom pasywny powinien być zawsze zorientowany w kierunku południowym.

Technologia domów pasywnych

Domami pasywnymi nazywamy inaczej domy energooszczędne budowane według ściśle określonych standardów wznoszenia obiektów budowlanych. Cechą charakterystyczna budynków tego typu są niezwykle dobre parametry izolacyjne przegród zewnętrznych oraz szereg innych zastosowanych rozwiązań, z których wszystkie mają na celu zminimalizowanie energii zużywanej w trakcie ciągłej eksploatacji domu. W praktyce oznacza to, że dom pasywny zużywa dużo mniej energii niż ten tradycyjny, a jego zapotrzebowanie na energię w ciągu całego roku jest ośmiokrotnie razy mniejsze. We współczesnym budownictwie domy pasywne są bezsprzecznie nową ideą w podejściu do oszczędności na energii. Nowe idee charakteryzują się innowacyjnością, która w domach pasywnych przejawia się głównie w skupianiu się przede wszystkim na poprawie parametrów systemów i pojedynczych elementów istniejących w strukturze każdego budynku. Od tradycyjnych metod energooszczędności domy pasywne różnią się tym, że rozwiązania technologiczne nie są dodatkowo wprowadzonym elementem, ale znajdują się w ścisłej strukturze budynku i są jego nieodłącznym elementem. Takie innowacje pozwalają na tak dużą redukcję zapotrzebowania na ciepło, że nie ma potrzeby stosowania w domach pasywnych tradycyjnego systemu grzewczego, a jedynie dogrzewanie powietrza wentylacyjnego. Często w domach energooszczędnych tego typu wykorzystuje się również niekonwencjonalne źródła energii, czyli promieniowanie słoneczne, wiatr i tym podobne. Ciepło odzyskuje się między innymi z wentylacji poprzez proces rekuperacji, a także z wewnętrznych źródeł, którymi są na przykład urządzenia elektryczne obecne w domu.

Zasady energooszczędnego budowania

Współcześnie wielką wagę przykłada się do energooszczędności, a związane jest to z coraz wyższymi kosztami materiałów do ocieplania budynków i przede wszystkim opału. Coraz częściej także domy buduje się jak najbardziej energooszczędne. Taka inwestycja powinna podlegać kilku ściśle określonym zasadom, które przestrzegane mogą zagwarantować dużo mniejsze straty energii niż w przypadku budynków tego samego typu budowanym w sposób tradycyjny. Za tym idą oczywiście większe oszczędności w domowym budżecie, na których najbardziej zależy każdemu z inwestorów. Jest wiele istotnych powodów, dla których rośnie zainteresowanie budownictwem energooszczędnym i nie stoją za tym żadne wymogi prawne. Z pewnością priorytetową sprawą dla inwestorów są finanse, które znacznie uszczuplają duże straty energii. Myśląc perspektywicznie dużo bardziej opłaca się zainwestować w użycie odpowiednich materiałów i nowoczesnych technologii wymyślonych na potrzeby przedłużania życia budynków. Istotnym elementem jest podniesienie standardu izolacyjności i ogrzewania, które poprawia mikroklimat środowiska domowego, a co za tym idzie oczywiście zdrowia mieszkańców. Istnieje kilka zasadniczych spraw, na które należy zwrócić uwagę podczas budowy energooszczędnego budynku, a wśród nich znajdują się między innymi właściwa architektura domu, likwidacja lub ograniczenie mostków cieplnych (przez które traci się najwięcej ciepła i energii), wykonawstwo oraz akumulacja ciepła przegród budowlanych. Dużą rolę odgrywa izolacja, dlatego warto zadbać o wysoką izolacyjność cieplną przegród budowlanych i stolarki okiennej, ponieważ najczęściej przez nieszczelne okna traci się duże ilości ciepła z pomieszczeń.

Studia o kierunku budowniczym

W przeciągu kilku ostatnich lat studia na kierunkach inżynierskich zyskały dużą popularność wśród młodzieży w wieku pomaturalnym wybierającej swoją drogę życiową. Wśród tych kierunków budownictwo jest jednym z najprężniej rozwijających się propozycji na uczelniach wyższych. Podstawową wiedzą jaką zbierają młodzi adepci budownictwa jest przede wszystkim wiedza na temat materiałów, wyrobów budowlanych i technologii realizacji budynków i innych obiektów budowlanych takich jak większe inwestycje państwowe w infrastrukturę miast. Najlepsze wykształcenie w zakresie podstaw obliczeń konstrukcyjnych na wielu uczelniach technicznych bezsprzecznie daje studentom możliwość elastycznego dostosowania się do zmieniających się bardzo szybko wymagań. Wiadomo bowiem, że postęp w zakresie metod projektowania różnorodnych konstrukcji jest intensywny. Najistotniejszym elementem toku nauczania na tym kierunku jest zapewnienie studentom wiedzy na temat obowiązujących w Unii Europejskiej wymogów związanych z działalnością budowlaną na jej terenie. Istotne jest posiadanie kilku bardzo ważnych cech osobowości, aby móc studiować na tak wymagających kierunku technicznym, jakim bez wątpienia jest budownictwo. Przede wszystkim liczy się dokładność podczas wykonywania wszystkich czynności i powierzanych zadań, właściwe planowanie i organizowanie pracy swojej i innych ludzi. Coraz częściej niezbędną umiejętnością, która przydaje się w wielu aspektach pracy w budownictwie, jest doskonała znajomość języka angielskiego, niemieckiego i wielu innych języków obcych, na które zwraca się szczególnie wzmożoną uwagę podczas kształcenia studentów. Najważniejsze jest jednak zainteresowanie techniczne, które uprzyjemnia pracę w tym zawodzie.

Gałąź światowej gospodarki

Na światową gospodarkę składają się wszystkie gałęzie gospodarki każdego państwa, w tym także Polski. Oczywiście jednym z najważniejszych działów gospodarki każdego przeciętnego kraju, o którym mowa w związku z gospodarką światową, jest budownictwo. Mowa tutaj oczywiście nie tylko przemyśle związanym z całym procesem wznoszenia budynków, ale również projektowanie i różnego rodzaju prace wykończeniowe. Bez wątpienia to właśnie ten sektor gospodarki ma największe znaczenie dla całego państwa, a wpływ na to ma kilka istotnych przyczyn. Oczywiście najważniejszą przyczyną tak dużego znaczenia budownictwa na arenie państwowej jest fakt, że to właśnie w tym segmencie znajduje zatrudnienie największa liczba obywatelki, czyli wiele tysięcy osób prywatnych. Dodatkowo nakłady gospodarcze, które są realizowane przez wiele istotnych korporacji z tego sektora, są niejednokrotnie znaczne i mają bardzo duży wpływ na aktywność całej państwowej gospodarki. Rozszerzanie rynku pracy powstaje także przy dużej współpracy osób zatrudnionych w budownictwie, chociażby ze względu na to, że nieruchomości są istotnym elementem tworzenia miejsc pracy. To właśnie budowlańcy tworzą miejsca pracy dla wielu tysięcy ludzi. Budownictwo jest ściśle powiązane z wieloma innymi równie istotnymi sektorami zespolonymi, które na tej współpracy czerpią ogromne korzyści. Takimi segmentami są na przykład architektura wnętrz lub przemysł meblarski i związany ze sprzętem AGD. Te zależności odbywają się na zasadzie domina – jeśli budownictwo podupada pociąga za sobą wiele innych istotnych sektorów gospodarki krajowej, a co za tym idzie również światowej.